Skocz do treści

Bąkowa Góra i Majkowice na szlaku turystycznym - Autor - Piotr Wypych

Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego   \   Artykuły

Zamek w Bąkowej Górze został zbudowany na wapiennym wzgórzu / 282 m.npm. / przez rodzinę Zadorczyków w XIII/XIV wieku i jest jedną z niewielu budowli świeckich w stylu romańskim na terenie naszego województwa. Zamek a raczej zameczek, był nie dużą budowlą na planie prostokąta z 3 izbami i kwadratową wieżą górującą nad okolicą. Najbardziej znanym właścicielem Wilczej Góry – bo tak nazywało się to miejsce w średniowieczu, był rycerz Zbigniew Bąk. Zapisał się on niechlubnie w dziejach okolicy. Przekazy historyczne i legendy opisują go jako rycerza – rabusia, który łupił na gościńcu krakowskim kupców, aby potem ich więzić w lochach zamkowych, do czasu wykupu przez rodziny. Największym wrogiem Bąka był rycerz Florian Szary z pobliskich Majkowic, Szary w młodości „odbił” narzeczoną Bąkowi, przez co ten drugi stale nękał i napadał na jego posiadłości. Celem tych najazdów było uprowadzenie żony Floriana do zamku na Wilczą Górę. Burzliwe dzieje dwóch rodów rycerskich zostały opisane przez Ignacego Kraszewskiego w powieści historycznej „Jelita”. W XIX wieku proboszczem Bąkowej Góry był brat pisarza ksiądz Antoni Kraszewski – z jego to opowieści i miejscowych legend zrodziła się historyczna powieść...Wróćmy do zamku, który prawdopodobnie od końca XIV w. został opuszczony i popadał w ruinę którą dopełniło kompletne zniszczenie podczas przeprawy przez Pilicą wojsk szwedzkich w 1702 roku. W XVII/XVIII w. Bąkowa Góra stała się własnością rodziny Małachowskich, zamiast odbudowy zamku - zbudowali oni tuż przy ruinach obszerny, barokowy dwór murowany. Najbardziej znanym mieszkańcem dworu na Bąkowej Górze był krajczy koronny, trybun szlachecki Adam Nałęcz Małachowski. W swej rezydencji wyprawiał wielkie uczty i pijatyki dla deputatów Trybunału Koronnego. Jego osobę uwiecznił Jędrzej Kitowicz w „Opisie obyczajów za panowania Augusta III”. Właścicielami zamku i dworu w XIX w. byli Ostrowscy, a w XX w. Potoccy, posiadacze pobliskich Majkowic. Ostatnimi właścicielami Bąkowej Góry do 1945 roku byli Paweł i Alberta Potoccy. Obecnie zamek wraz z dworem są własnością prywatną, które po wcześniejszym uzgodnieniu z właścicielem można zwiedzać.

W Bąkowej Górze znajduje się również zabytkowy kościół parafialny z XV w., p.w Św. Trójcy, w następnych wiekach przebudowywany i rozbudowywany. W kościele znajdują się liczne epitafia okolicznej szlachty, oraz późnogotyckie kamienne kropielnice. Z kościoła w kierunku zachodnim prowadzi droga na pobliski cmentarzyk, na którym znajduje się wiele zabytkowych i historycznych nagrobków. Droga obsadzona jest pomnikową aleją starych wierzb ogłowionych, które wspaniale wpisują się w okalający krajobraz.

Zamek Surdęga znajdował się na błonich nadpilickich przy wsi Majkowice. Od początków swego istnienia strzegł on przepraw przez Pilicę. Jego fundatorem był rycerz Florian Szary, bohater bitwy pod Płowcami. Według najnowszych badań datowanie powstania zamku przesunięto na XV w. Nie wiele wiemy o jego historii i losach, albowiem ruiny i teren budowli zostały rozebrane do fundamentów w 1944 roku na potrzeby umocnień frontowych na linii Pilicy. Do dziś jednak można zauważyć miejsce po lokacji tego ciekawego obiektu.

Z zamku Surdęga potomkowie Szarego przenieśli się do pobliskich Majkowic gdzie w latach 1530-1540 wybudowali gotycko-renesansowy zameczek na niewielkim wyniesieniu. Zamek został założony na planie prostokąta z dwoma ryzalitami od strony południowej i wschodniej, w północnym narożniku znajduje się baszta obronna wybudowana na rzucie koła, w środkowej części ośmioboczna. Budynek zamkowy pierwotnie posiadał 3 kondygnacje, w dolnych i środkowych kondygnacjach są wykute w blokach kamiennych strzelnice typu kluczowego. Zamek w pełni funkcjonował do 2 lipca 1702 roku, kiedy to wojska szwedzkie przeprawiając się przez Pilicę zniszczyły i splądrowały zamek. Następni właściciele Majkowic – rodzina Małachowskich nie podjęła dzieła odbudowy obiektu. Do dzisiaj zachowała się baszta i fragmenty ścian wraz z piwnicami. Ruiny zamkowe stanowią własność prywatną.

Na wschód od ruin zamkowych w Majkowicach, wśród łąk nadrzecznych znajduje się grodzisko stożkowe otoczone fosą z XIII/XIV w. Podczas badań archeologicznych odkryto resztki umocnień drewnianych zabytku.

Omawiane zabytki znajdują się około 75 km. na wschód od Łodzi, na skraju Sulejowskiego Parku Krajobrazowego. W pobliskim Przedborzu i Ręcznie znajduje się dużo kwater agroturystycznych i miejsc noclegowych. Z tych miejscowości pieszo, na rowerze, bądź samochodem można zwiedzać i odkrywać na nowo zaprezentowane nadpilickie zabytki i wspaniałą przyrodę.

Łódzkie promuje