Skocz do treści

Na grzyby, na grzyby - Autor Piotr Wypych

Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego   \   Artykuły

Artykuł zamieszczony w "Ziemi Łódzkiej" sierpień 2011r.

Zbieranie grzybów jest jedną z najstarszych form pozyskiwania pokarmu znaną człowiekowi od tysięcy lat. Z kroniki Janka z Czarnkowa wiemy, iż polujący w okolicach Przedborza Kazimierz Wielki oprócz swych pasji łowieckich uwielbiał jeść grzyby przyrządzane na różne sposoby. Monarcha po upadku z konia i odniesieniu ciężkiej rany nogi (w okolicach wsi Żeleźnica, we wrześniu 1370 r.) nie słuchał zaleceń nadwornych lekarzy i nie mógł się powstrzymać od jedzenia smardzy, rydzów i borowików…

W Polsce występuje ok. 5 tysięcy gatunków grzybów owocnikowych, a wśród nich jest spora grupa grzybów nadających się do spożycia. Największą liczbę stanowią jednak gatunki nie jadalne o małych wartościach smakowych, które nie są trujące. Załącznik do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2008 r. określa gatunki grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych – załącznik zawiera 42 gatunki najpopularniejszych grzybów występujących w stanie dzikim. Do najbardziej cenionych grzybów jadalnych w naszym regionie należą: borowiki (prawdziwki), podgrzybki i koźlarze (stojaki), rydze, pieprzniki (kurki), czubajki (kanie), gąski (podsłonki, siwki, zieleniatki) i opieńki (opieńka miodowa). Grzyby występują w każdym środowisku i otoczeniu, jednak największe skupiska grzybów jadalnych znajdują się w lasach. Pomimo iż łódzkie posiada tylko 20 % lesistość, to duże zróżnicowanie siedlisk leśnych sprzyja występowaniu wielu gatunków grzybów - zarówno tych jadalnych jak i rzadkich, będących pod ochroną. I tak mleczaje rydze, choć coraz rzadsze w większych skupiskach spotkać możemy jeszcze w okolicach Działoszyna i Przedborza. Jego bliski krewniak nie tak smaczny jak ten pierwszy – mleczaj świerkowy występuje nielicznie w centralnej i południowej części województwa. Wzdłuż jurajskiej doliny Warty w Łódzkiem zobaczyć możemy tak niegdyś cenione i opiewane w literaturze smardze stożkowe – niestety zbiór ich jest zabroniony, albowiem są pod ścisłą ochroną. Borowiki a w szczególności borowik szlachetny i sosnowy występują w naszym całym regionie jednak jak zapewniają leśnicy i wytrawni grzybiarze najwięcej tych grzybów zebrać można w północnej części województwa w okolicach Skierniewic i Bolimowa. Do najwcześniejszych wysypów pieprznika jadalnego – popularnej kurki - należą te na wapiennych glebach okolic Załęcza. Opieńki miodowe spotykamy wszędzie, oprócz lasów także w parkach i ogrodach. Jednak te najbardziej cenione rosną na martwych drzewach w starych drzewostanach z udziałem jodły i sosny. Ostatnie owocniki tego grzyba możemy zbierać jeszcze w listopadzie a niekiedy w grudniu. Rozległe bory sosnowe nad Pilicą są „zagłębiem” podgrzybkowym, a w szczególności podgrzybka brunatnego. Znawcy mówią o dużych, sezonowych wysypach tego grzyba w okolicach Skotnik i Poświętnego. W starych drzewostanach sosnowych u podstawy pni czasami zobaczyć możemy majestatycznego szmaciaka gałęzistego – mimo iż jest to grzyb jadalny nie zbierajmy go, jest pod ochroną. Gąski występują od lata aż do późnej jesieni, najsmaczniejsze z nich to gąska siwa i gąska zielonka. Grzyby te rosną w borach sosnowych o podłożu piaszczystym. Wielu łódzkich grzybiarzy zbiera gąski w okolicach Bełchatowa. Koźlarze zwane stojakami bądź kozakami lubią obecność drzew liściastych. Koźlarz babka w odmianie brązowej i pomarańczowej rośnie pod brzozami, zaś koźlarz czerwony rośnie pod osikami. Czubajki kanie – jedne z najsmaczniejszych grzybów preferują obrzeża lasów, łąk i pastwisk. Pamiętajmy jednak iż grzyb ten możemy pomylić z nie jadalną czubajką cuchnącą a w szczególności z jej trującą odmianą Lepiota brunneoincarnata. Jako ciekawostkę należy podać iż prof. Maria Ławrynowicz z Katedry Algologii i Mikologii Uniwersytetu Łódzkiego - kilka lat temu znalazła trufle na granicy województwa łódzkiego i śląskiego. Dokładne miejsce znaleziska jest jednak utrzymywane w tajemnicy przed nierozważnymi zbieraczami…

Przyjemność zbierania grzybów nieodzownie wiąże się z obowiązującym prawem i etyką. Pozyskiwanie grzybów możliwe jest jeżeli: las bądź inne miejsce jest własnością prywatną zbierającego - bądź przysługuje mu takie prawo, las należy do przestrzeni publicznej (w Polsce obecnie większość lasów stanowi własność Skarbu Państwa zarządzaną przez Lasy Państwowe i każdy może w nich zbierać grzyby). Prawo do zbierania grzybów nie obejmuje gatunków chronionych i obszarów chronionych np. ścisłych rezerwatów czy parków narodowych. Etyczny grzybiarz w poszukiwaniu grzybów nie zbiera zbyt młodych i małych owocników, nie rozgrzebuje i niszczy ściółki leśnej, a przede wszystkim nie niszczy innych niejadalnych gatunków grzybów! I najważniejsze: jeśli w określeniu gatunku grzyba mamy jakiekolwiek wątpliwości – odpuśćmy, nie zbierajmy go …W ten sposób przyroda nie straci, a my będziemy żyć dłużej i zdrowiej…

Łódzkie promuje