Skocz do treści

Lipa na grypę i trujący cis - Autor Piotr Wypych

Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego   \   Artykuły

Województwo łódzkie posiada 3731 pomników przyrody. Z drzew pomników w Łódzkiem najliczniejszą grupę stanowią dęby, lipy, klony , jesiony i wiązy. Najmniej liczne są cisy i gatunki egzotyczne: tulipanowce, miłorzęby, cyprysiki i sofory.
Lipa to drzewo osiągające wysokość 30 metrów. Dwa najczęściej spotykane u nas gatunki to lipa szerokolistna i lipa drobnolistna. Jest drzewem długowiecznym, może żyć kilkaset lat( według niektórych źródeł aż do tysiąca). Przez Słowian uważana była za drzewo święte. Miała chronić przed piorunami i złymi duchami. W starożytnej Grecji była uważana za symbol niewinności i czystości. Wierzenia te po części przejęli chrześcijanie i często wieszali figurki i obrazy Matki Boskiej na lipie, w cieniu lip budowali kapliczki, które spotykamy do dzisiaj. Lipa jest znaną od tysiącleci i cenioną rośliną zielarską. Napar z kwiatów lipy stosuje się w stanach gorączkowych w niektórych chorobach zakaźnych: w anginie, grypie, zapalaniu gardła i oskrzeli oraz jako środek napotny. Czasami jest stosowana również jako środek moczopędny, uspokajający i poprawiający apetyt. Z kwiatostanów można przyrządzać smaczną herbatę. Dawniej z drewna lipowego wypalano węgiel drzewny, stosowany w lecznictwie. Jest cenną i popularną rośliną miododajną. Miód lipowy ma podobne właściwości lecznicze, jak kwiaty lipy. Jej miękkie i plastyczne drewno ma zastosowanie w rzeźbiarstwie artystycznym i snycerstwie. Z łyka lipy wytwarzano kapcie, plecionki i maty. Jedną z najstarszych i najokazalszych pod względem obwodu lip w naszym województwie jest lipa drobnolistna w Dziadkowicach gm. Szadek. Drzewo to rośnie w pobliżu dworku, na skraju pozostałości starego parku i mimo odłamania jednego konaru posiada obwód, przekraczający 9 metrów. Jego wiek ocenić na 500 – 600 lat... Około 8 metrów w obwodzie posiada lipa szerokolistna w Siemkowicach, Być może jest rówieśniczką pierwszego dworu obronnego w tej miejscowości z 1456 roku.
Z kolei lipa drobnolistna obok kościoła w Pajęcznie według legend ma 700 lat, lecz według badań naukowych „ tylko” 500 lat. Z kolei z potężną i sędziwą lipą w Prażkach gm. Będków związana jest postać naszego noblisty Władysława Reymonta (1867 – 1925). Młody Reymont pisał swe pierwsze młodzieńcze utwory w cieniu tej lipy, zachowały się nawet archiwalne zdjęcia rodziny pisarza, odpoczywającej w cieniu tego drzewa. Warto bowiem wiedzieć, ze młyn w Prażkach, wraz z lipa rosnąca w pobliżu, nabył w 1880 roku Józef Rejmont, ojciec pisarza. W Strzalkowie koło Radomska znajduje się „ lipa Siemiradzkiego”. Z drzewem tym związana jest postać wybitnego malarza Henryka Siemiradzkiego (1843 -1902), podobno pod tym drzewem mistrz stworzył wiele szkiców do swych późniejszych dzieł... Cis to gatunek wiecznie zielonego krzewu lub drzewa. Osiąga 20 metrów wysokości. Rośnie bardzo wolno, początkowo 10-15 cm rocznie, potem przyrost ustaje. W całej roślinie występuje silnie trujący alkaloid – taksyna – uznawany za jedna z najbardziej trujących substancji na świecie. Roślina ta należy do najbardziej długowiecznych roślin w Europie – potrafi dożyć kilku tysięcy lat (3000 do 5000). Jest gatunkiem najczęściej objętym ochrona w Polsce, bowiem chroniony jest od 1423 roku na mocy statutu warckiego, wydanego przez króla Władysława Jagiełłę. Cis w symbolice jest drzewem nieśmiertelności, często potykanym na cmentarzach, jego drewno łączono z siłą sprężystości mocą magiczna. Dotkniecie cisu przynosi szczęście, zaś jego obecność w domu – nieszczęście. Województwo łódzkie może poszczycić się wspaniałymi cisami. W Odrowążu koło Wielgomłynów w parku dworskim rośnie cis, którego wiek – według przedwojennych badań dendrologicznych – ocenia się na 1100 – 1200 lat. Był jednym z pierwszych drzew objętych ochrona pomnikowa na terenie naszego województwa (lata 30. XX w.). Nie mniej ciekawa, a być może starsza, jest grupa cisów z Woli Wiązowej w gminie Rusiec. Drzewa tam rosnące maja obwody od 135 do 260 cm i być może nalezą do najstarszych w Polsce okazów.

Łódzkie promuje