Skocz do treści

Główne zagrożenia i ochrona lasu w LP oraz kształtowanie ... w PK - Autor Dorota Warzyńska - Badura

Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego   \   Artykuły

Główne zagrożenia i ochrona lasu na terenach Lasów Państwowych
oraz kształtowanie zasobów leśnych w parku krajobrazowym.

Ochrona lasu jest szerokim pojęciem obejmującym bardzo różnorodne działania w ramach działalności prowadzonej przez Lasy Państwowe. Zabiegi ochrony lasu zgrupowane są w kilku działach, w zależności od celu działania i przyczyn:
1. Ochrona lasu przed czynnikami biotycznymi - czyli działania wynikające z wpływu organizmów żywych na środowisko leśne posiadają bardzo szerokie spektrum sprawców:
ochrona lasu przed owadami, ochrona lasu przed grzybami, ochrona lasu przed szkodami wyrządzanymi przez zwierzynę leśną, ochrona lasu przed szkodami pochodzenia antropogenicznego
2. Ochrona lasu przed czynnikami abiotycznymi - czyli działania wynikające z wpływu czynników nieożywionych środowiska, na których powstanie człowiek z reguły nie ma wpływu: ochrona lasu przed pożarami, ochrona lasu przed szkodami powodowanymi przez wiatry i śnieg
3. Ochrona przyrody - działania obejmują inwentaryzację walorów przyrodniczych terenu oraz identyfikację zagrożeń przyrody, a także plan działań - zestawienie prac objętych programem ochrony przyrody i wskazania kolejnych obiektów do objęcia szczególnymi formami ochrony.
4. Łowiectwo - działania z zakresu gospodarki łowieckiej są ściśle powiązane z działalnością ochronną, przede wszystkim w zakresie ochrony przed szkodami wyrządzanymi przez zwierzynę łowną w uprawach, młodnikach i drzewostanach.

Podobnie realizowana jest ochrona lasu na terenach leśnych parków krajobrazowych, gdzie stosuje się ogólne zasady ochrony lasu, wynikające z instrukcji, wytycznych i innych rozporządzeń obowiązujących aktualnie w PGL Lasy Państwowe oraz z aktualnego stanu wiedzy leśnej. Na terenach rezerwatów przyrody położonych na gruntach administrowanych przez Lasy Państwowe działania ochronne wynikające z ochrony lasu realizuje miejscowa służba leśna po uprzednim uzyskaniu zgody organu powołującego rezerwat. Zabiegi te przeprowadzane są zgodnie z zasadą „krok za przyrodą", to znaczy bez działań wyprzedzających, głęboko ingerujących w naturalne procesy sukcesyjne, wspierając jedynie naturalne reakcje obronne ekosystemów i umożliwiając rozwój oporu środowiska, przez wspomaganie organizmów konkurencyjnych i antagonistycznych. W ochronie leśnych terenów przyrodniczo cennych należy w szczególny sposób kierować się zasadą minimalizacji szkód ekologicznych możliwych do wystąpienia, także w sąsiednich ekosystemach leśnych, agrocenozach i zbiornikach wodnych. Zastosowane sposoby, środki i metody powinny być dobrane w taki sposób, aby zapewniały ochronę miejsc i warunków życia wszystkim organizmom. Stosowana w ochronie lasów gospodarczych zasada opłacalności zabiegów ochronnych nie obowiązuje w parkach narodowych i rezerwatach przyrody, gdyż nie występuje tu kategoria „spodziewanego plonu", „teoretycznego zbioru",„utraconych korzyści materialnych".

Podstawowym celem ochrony zasobów leśnych w parkach krajobrazowych jest zachowanie w możliwie niezmienionym stanie ekosystemów leśnych, obejmujących cenne przyrodniczo gatunki, biotopy i całe ekosystemy, niekiedy unikalne w skali regionu a nawet kraju. Należy niestety stwierdzić, iż w parkach krajobrazowych zaznaczają się niekorzystne tendencje zmian wyrażające się głównie degradacją cennych fitocenoz. Prowadzi to do zanikania ważnych przyrodniczo zbiorowisk bądź ich zubażania i przekształcania w formy degradacyjne. Przyczyn należy doszukiwać się w działaniach i zjawiskach powstających na obszarze lasów bądź poza ich granicami. Mogą nimi być :
- przeszła gospodarka leśna tj.: dominujący w ubiegłym stuleciu model pro produkcyjny gospodarki leśnej prowadzący do osuszania śródleśnych oczek wodnych, bagien i torfowisk , co w konsekwencji prowadziło do osuszania terenu i zmianie ekosystemów leśnych.
- działalność gospodarcza na terenie parku, otuliny i terenach otaczających - chodzi głównie o eksploatację surowców naturalnych która częstokroć prowadzi do zachwiania stosunków wodnych otoczenia i zmianie ekosystemów leśnych. Podobne skutki wywoływały melioracje nastawione na odwadnianie terenów dla celów rolnych.
- urbanizacja i komunikacja - zagrożenia dla ekosystemów leśnych niesie głównie rozrastanie się jednostek osadniczych i emitowanie do powietrza szkodliwych substancji pochodzących ze spalania w przydomowych jednostkach co. Podobnie jest z nieczystościami płynnymi produkowanymi przez gospodarstwa domowe, które dysponują często zbiornikami na nieczystości o wątpliwej szczelności, w wyniku czego dochodzi do przenikania do gleby szkodliwych substancji. Szczególnie uciążliwe są „dzikie wysypiska" , powstające przez nielegalną i niekontrolowaną wywózkę śmieci przez okoliczną ludność oraz „turystów i sezonowych grzybiarzy". Nie bez znaczenia jest także pojawiające się zjawisko zalesiania terenów przez ludność, które dotychczas funkcjonowały jako łąki lub ugory, a które od długiego czasu tworzyły naturalny krajobraz z barwnymi punktami widokowymi charakterystycznymi dla naszego regionu oraz unikalną fauną i florą. Zalesianie jest zjawiskiem pozytywnym jednak znacząco wpływa na skład gatunkowy występujących na danym terenie roślin i zwierząt.
- czynniki abiotyczne - tj.:skrajnie wysokie temperatury, wiatry, niedobór lub nadmiar opadów atmosferycznych, właściwości wilgotnościowe i żyznościowe gleb. Zjawiska te w przypadku wystąpienia w formie chronicznej lub okresowej o znacznym nasileniu, mogą spowodować niekorzystne zmiany w lasach prowadzące do obniżenia ich odporności biologicznej.
- czynniki biotyczne czyli struktura drzewostanów, gradacja szkodników owadzich, występowanie grzybów pasożytniczych, nadmierne występowanie ssaków roślinożernych. Naturalną konsekwencją biologicznego osłabienia drzewostanów jest zwiększone zagrożenie przez szkodniki owadzie.
Plan Ochrony Przedborskiego Parku Krajobrazowego w operacie ochrony ekosystemów leśnych wytycza kierunki działań w zakresie ochrony zbiorowisk leśnych, są nimi: ochrona ekologicznych wartości siedlisk i zwiększenie różnorodności biologicznej, właściwe kształtowanie granicy rolno-leśnej i stref ekotonowych, eliminacja skutków przeszłej gospodarki leśnej, jednolita proekologiczna gospodarka leśna na całym obszarze parku, proekologiczne zagospodarowanie turystyczne lasów, ochrona różnorodności krajobrazowej i kształtowanie walorów estetycznych kompleksów leśnych, objęcie ochroną rezerwatową lub jako lasy ochronne, najcenniejszych zbiorowisk roślinnych. Reasumując, ochrona ekosystemów leśnych jest tematem bardzo rozległym i istotnym tak dla gospodarki leśnej jak i dla ochrony przyrody.

Łódzkie promuje